Theo Liên Hợp Quốc, năm 2026 thế giới có khoảng 1,3 tỷ người trong độ tuổi từ 15 đến 24, là thế hệ thanh niên đông đảo nhất trong lịch sử. Tại Việt Nam, dân số đã vượt 102 triệu người và đang trong thời kỳ cơ cấu dân số vàng, với khoảng 67,4% dân số trong độ tuổi lao động. Đây là lợi thế quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Tuy nhiên, cơ hội dân số vàng không kéo dài mãi, đòi hỏi phải đầu tư mạnh mẽ hơn cho thế hệ trẻ nhằm phát huy tối đa tiềm năng của nguồn nhân lực trong giai đoạn phát triển mới.

Tại Thành phố Hải Phòng, HĐND thành phố đã ban hành Nghị quyết số 49 và Nghị quyết số 50/2025/NQ-HĐND; UBND thành phố đã ban hành Kế hoạch số 84 ngày 17/3/2026 triển khai thi hành Luật Dân số. Các văn bản này  tạo ra các cơ chế, chính sách đặc thù, hỗ trợ  nguồn lực cho công tác Dân số giai đoạn 2026-2030.

BSCKII Nguyễn Thị Vân, Phó trưởng khoa Quản lý thai nghén và chẩn đoán trước sinh, Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng tư vấn sàng lọc trước sinh và sơ sinh

Năm 2026 công tác dân số trên địa bàn thành phố Hải Phòng ghi nhận nhiều dấu ấn quan trọng trong quá trình hoàn thiện thể chế và chính sách khi Luật Dân số số 113/2025/QH15 chính thức có hiệu lực từ 1/7/2026; Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035. các Quyết định, Chương trình, kế hoạch, đề án được phê duyệt triển khai đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật, kịp thời và hiệu quả trên phạm vi cả nước.

Tính riêng trong 6 tháng đầu năm 2026, các chỉ tiêu nhiệm vụ của công tác Dân số tại thành phố Hải Phòng đã được triển khai đồng bộ; công tác truyền thông, vận động có nhiều đổi mới; các hoạt động nâng cao chất lượng dân số, tư vấn, khám sức khỏe trước hôn nhân, sàng lọc trước sinh và sơ sinh, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi... tiếp tục được duy trì và đạt nhiều kết quả tích cực.

Việt Nam đang ở thời kỳ cơ cấu dân số vàng - giai đoạn được xem là “cơ hội vàng” để bứt phá phát triển nhờ lực lượng lao động dồi dào. Tuy nhiên, cơ hội này sẽ không kéo dài khi tốc độ già hóa dân số ngày càng gia tăng. Vì vậy, chăm lo, đầu tư và tạo điều kiện để thanh niên phát triển toàn diện chính là giải pháp căn cơ nhằm tận dụng hiệu quả lợi thế dân số, tạo nền tảng cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Thanh niên ngày nay đang trưởng thành trong thời đại số với nhiều điều kiện thuận lợi chưa từng có. Chỉ bằng một thiết bị kết nối internet, các bạn trẻ có thể tiếp cận kho tri thức toàn cầu, học tập trực tuyến, nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, tìm kiếm việc làm, khởi nghiệp và kết nối với những cơ hội phát triển trong nước cũng như quốc tế. Tuy nhiên, cùng với những cơ hội rộng mở là không ít thách thức. Áp lực học tập, việc làm, sự cạnh tranh ngày càng gay gắt của thị trường lao động, tác động từ mạng xã hội, biến đổi khí hậu cùng các vấn đề về sức khỏe tâm thần đang ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình trưởng thành của thanh niên.

Thực tế đó cho thấy, đầu tư cho thanh niên không chỉ dừng ở việc tạo thêm cơ hội học tập hay việc làm mà còn cần trang bị cho họ kiến thức, kỹ năng và điều kiện để đưa ra những quyết định đúng đắn cho tương lai. Một người trẻ được chăm sóc sức khỏe đầy đủ, được tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, được giáo dục về bình đẳng giới, kỹ năng sống và kỹ năng số sẽ có nhiều cơ hội phát triển bản thân, xây dựng gia đình hạnh phúc và đóng góp tích cực cho xã hội.

Việt Nam đang ở thời kỳ cơ cấu dân số vàng - giai đoạn được xem là “cơ hội vàng” để bứt phá phát triển nhờ lực lượng lao động dồi dào

Bà Trần Thị Thu Hằng, Chi cục trưởng Chi cục Dân số và Trẻ em thành phố cho biết, Thế hệ trẻ ngày nay có điều kiện tốt hơn về sức khỏe, giáo dục và ngày càng được trang bị kiến thức, kỹ năng để đóng góp cho sự phát triển của đất nước. Tuy nhiên, nhiều người trẻ vẫn đang gặp không ít rào cản trong tiếp cận giáo dục, việc làm, chăm sóc sức khỏe và cơ hội tiếp cận công nghệ số. Ở nhiều quốc gia, những thách thức này càng trở nên phức tạp hơn bởi xung đột, bất ổn chính trị, mất an ninh lương thực và những tác động của môi trường.

Vì vậy, để thanh niên phát huy năng lực, thực hiện các lựa chọn của mình và tham gia đầy đủ vào đời sống xã hội; đảm bảo quyền tiếp cận đầy đủ, bình đẳng và không bị phân biệt đối xử trong tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản là điều kiện then chốt để mỗi quốc gia phát huy hiệu quả tiềm năng dân số và bảo đảm phát triển nhanh, bền vững trong tương lai.

Tại Việt Nam, hiện có gần 70 triệu người trong độ tuổi 15-64 là cơ hội lớn để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Tuy nhiên, cùng với cơ hội là nhiều thách thức lớn đang đặt ra đối với công tác dân số và phát triển, nhất là đối với giới trẻ.

Quy mô dân số lớn vừa là lợi thế về nguồn lao động, vừa đặt ra yêu cầu phải nâng cao chất lượng dân số để đáp ứng mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của mỗi địa phương. Ngay từ đầu năm, Chi cục Dân số Hải Phòng đã tham mưu triển khai đồng bộ nhiều chương trình trọng tâm, nhằm nâng cao chất lượng dân số cũng như chủ động thích ứng với xu hướng già hóa dân số trong tương lai.

Đối với thanh thiếu niên, các hoạt động truyền thông được Chi cục Dân số đổi mới theo hướng gần gũi, thiết thực và phù hợp với từng nhóm đối tượng. Nội dung tập trung vào chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục, tư vấn khám sức khỏe trước khi kết hôn, phòng chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, xóa bỏ định kiến giới và xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc.

Hưởng ứng Ngày Dân số Thế giới năm 2026, Sở Y tế thành phố chỉ đạo các địa phương triển khai đồng bộ nhiều hoạt động truyền thông với chủ đề “Chung tay hiện thực hóa khát vọng của thanh niên cho một tương lai tươi sáng”. Các thông điệp trọng tâm tập trung vào không tảo hôn; không lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức; khám sức khỏe trước khi kết hôn; tăng cường giáo dục dân số và sức khỏe sinh sản cho vị thành niên, thanh niên; chăm sóc sức khỏe người cao tuổi; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Bên cạnh việc tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng, ngành y tế còn đẩy mạnh truyền thông trên nền tảng số và mạng xã hội; đồng thời phối hợp với các địa phương tổ chức nhiều hoạt động truyền thông trực tiếp tại cộng đồng nhằm đưa kiến thức dân số đến gần hơn với người dân, đặc biệt là thanh niên.

Cộng tác viên dân số tư vấn về sức khỏe tiền hôn nhân cho thanh niên tại Trạm y tế xã Thanh Miện

Một dấu mốc quan trọng của công tác dân số năm nay là từ ngày 1/7/2026, Luật Dân số số 113/2025/QH15 chính thức có hiệu lực. Luật thể hiện bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý dân số khi lấy con người làm trung tâm, giải quyết đồng bộ các vấn đề về quy mô, cơ cấu, phân bố và chất lượng dân số. Đáng chú ý, Luật quy định công tác truyền thông, giáo dục về dân số phải được thực hiện thường xuyên, khoa học, chính xác và phù hợp với từng nhóm đối tượng; ưu tiên thanh thiếu niên, người trong độ tuổi sinh sản, đồng bào dân tộc thiểu số và các nhóm dễ bị tổn thương. Quy định này không chỉ tạo hành lang pháp lý quan trọng để nâng cao nhận thức cộng đồng; mà còn khẳng định quyền của mỗi người dân được tiếp cận thông tin, dịch vụ dân số và chăm sóc sức khỏe sinh sản có chất lượng.

Để các quy định của Luật nhanh chóng đi vào cuộc sống, cần có sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội. Bên cạnh đó, mỗi thanh niên cũng cần chủ động trang bị kiến thức, rèn luyện kỹ năng sống, xây dựng lối sống lành mạnh, có trách nhiệm với bản thân, gia đình và cộng đồng.

Bà Trần Thị Thu Hằng, Chi cục trưởng Chi cục Dân số và Trẻ em thành phố chia sẻ: Bám sát định hướng của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là việc triển khai hiệu quả Luật Dân số và Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035, Chi cục Dân số và Trẻ em thành phố Hải Phòng tiếp tục tham mưu Sở Y tế tập trung vào các giải pháp trọng tâm sau. Trong đó, đổi mới mạnh mẽ công tác truyền thông, lấy thanh niên làm trung tâm thông qua việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và mạng xã hội. Mục tiêu là truyền tải các thông tin chính thống để khuyến khích thanh niên kết hôn và sinh con đúng độ tuổi, qua đó chủ động thích ứng với xu hướng già hóa dân số nhanh và tình trạng mức sinh thấp.

Đồng thời, đẩy mạnh phối hợp với ngành Giáo dục, Đoàn Thanh niên tổ chức các hoạt động tư vấn, đối thoại trực tiếp. Trọng tâm là nâng cao chất lượng và khả năng tiếp cận các dịch vụ tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn, sàng lọc trước sinh và sơ sinh nhằm giải quyết các thách thức về chất lượng dân số, giảm thiểu mang thai tuổi vị thành niên và mất cân bằng giới tính khi sinh; Tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương đảm bảo nguồn lực cho công tác dân số; chú trọng phổ biến, quán triệt các nội dung cốt lõi của chính sách dân số mới nhằm chuyển đổi mạnh mẽ nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân. Từ đó, huy động sự vào cuộc của toàn xã hội nhằm tạo môi trường thuận lợi nhất để thanh niên phát triển toàn diện, yên tâm thực hiện những ước mơ và cống hiến cho quê hương, đất nước.

Chủ đề ngày Dân số thế giới năm nay “Chung tay hiện thực hóa khát vọng của thanh niên cho một tương lai tươi sáng”, một lần nữa khẳng định vai trò của thanh niên Việt nam trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thanh niên hôm nay không chỉ là lực lượng lao động chủ lực trong tương lai mà còn là những người trực tiếp thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh và xây dựng xã hội văn minh, tiến bộ.

Nguồn: VŨ DUYÊN